ضریب EV/EBIT چیست و چه زمانی بهتر از EV/EBITDA است؟

در ارزش‌گذاری شرکت‌ها، ضریب EV/EBIT یکی از ابزارهایی است که کمتر از EV/EBITDA به آن توجه می‌شود، اما در بعضی موقعیت‌ها تصویر دقیق‌تری می‌دهد. این ضریب ارزش بنگاه را به سود عملیاتی تقسیم می‌کند. در این مطلب می‌بینید ضریب چه چیزی را اندازه می‌گیرد، چه تفاوتی با EV/EBITDA دارد، کجا بهتر جواب می‌دهد و چه محدودیت‌هایی دارد.

EV/EBIT دقیقاً چه چیزی را نشان می‌دهد؟

صورت کسر، ارزش بنگاه (EV) است؛ یعنی ارزش بازار سهام به‌علاوه‌ی بدهی خالص. مخرج، EBIT یا سود قبل از بهره و مالیات است که همان سود عملیاتی شرکت حساب می‌شود. نتیجه نشان می‌دهد بازار برای هر یک ریال سود عملیاتی چند ریال ارزش قائل شده است.

مثال عددی ساده: شرکتی ارزش بازار سهامش ۸۰۰ و بدهی خالصش ۲۰۰ واحد پولی است. پس EV برابر ۱٬۰۰۰ می‌شود. اگر سود عملیاتی ۱۰۰ باشد، ضریب EV/EBIT برابر ۱۰ می‌شود. یعنی بازار حدود ده برابر سود عملیاتی سالانه برای کل بنگاه ارزش گذاشته است.

چون EV هم سهام‌دار و هم وام‌دهنده را در بر می‌گیرد، سود مخرج هم باید قبل از هزینه‌ی بهره باشد. به همین دلیل از EBIT استفاده می‌شود، نه سود خالص. اگر ضرایب را در کلیت‌شان مرور می‌کنید، انتخاب ضریب مناسب برای ارزش‌گذاری نقطه‌ی شروع خوبی است.

تفاوت با EV/EBITDA چیست؟

EBITDA همان EBIT است به‌علاوه‌ی استهلاک و هزینه‌ی کاهش ارزش دارایی‌ها. بنابراین EV/EBITDA به جریان نقد عملیاتی نزدیک‌تر است، چون هزینه‌هایی را که پول واقعی نمی‌برند کنار می‌گذارد. اما این ادعا فقط تا جایی درست است که دارایی‌های شرکت عمر طولانی داشته باشند و نیاز به تعویض نداشته باشند.

مقایسه‌ی خلاصه:

چه زمانی EV/EBIT انتخاب بهتری است؟

اگر تحلیل شما بیشتر روی سودآوری عملیاتی تمرکز دارد تا جریان نقد، EV/EBIT مفیدتر است. چند موقعیت مشخص:

1. صنایع سرمایه‌بر: در شرکتی که ماشین‌آلات، ناوگان یا ساختمان زیاد دارد، استهلاک هزینه‌ی واقعی است؛ چون دارایی‌ها در آینده باید تعویض شوند. نادیده گرفتن آن در EBITDA، شرکت را ارزان‌تر از واقع نشان می‌دهد.
2. شرکت‌های بالغ با سود پایدار: وقتی رشد سریع در کار نیست، سود عملیاتی عددی معنادار و قابل‌اتکاست.
3. مقایسه‌ی عملکرد عملیاتی شرکت‌ها: چون ساختار سرمایه (نسبت بدهی و سهام) در EV لحاظ شده، شرکت‌هایی با ترکیب مالی متفاوت را می‌توان کنار هم گذاشت.

یک مثال مفهومی: دو شرکت EBITDA برابر ۲۰۰ دارند. شرکت اول سبک‌دارایی است و استهلاکش ۲۰ است، پس EBIT آن ۱۸۰ می‌شود. شرکت دوم سرمایه‌بر است و استهلاکش ۱۰۰ است، پس EBIT آن ۱۰۰ می‌شود. با EV/EBITDA این دو شبیه به هم دیده می‌شوند، اما EV/EBIT نشان می‌دهد سود عملیاتی شرکت دوم تقریباً نصف است و خریدار باید آن را در قیمت لحاظ کند.

محدودیت‌ها و دام‌ها

هیچ ضریبی کامل نیست. پیش از تکیه بر EV/EBIT این موارد را بررسی کنید:

• شیوه‌ی استهلاک: اگر شرکت‌ها روش استهلاک متفاوت داشته باشند، EBIT قابل‌مقایسه نیست.
• سود منفی یا بسیار کم: برای شرکت‌های زیان‌ده یا در آغاز راه، مخرج معنی ندارد.
• اقلام یک‌باره: باید EBIT را از هزینه‌ها و درآمدهای غیرتکراری پاک کنید. درباره‌ی این تعدیل‌ها، تعدیلات EBITDA مفید است.
• نیاز به سرمایه‌گذاری آینده: ضریب پایین همیشه به معنای ارزان بودن نیست؛ ممکن است شرکت نیاز به هزینه‌ی سرمایه‌ای سنگین داشته باشد.

ضریب را با روش‌های دیگر همراه کنید

بهترین رویه، استفاده از چند روش و مقایسه‌ی نتیجه‌هاست. EV/EBIT را می‌توان در مقایسه با شرکت‌های مشابه و همراه با ارزش‌گذاری جریان نقد تنزیل‌شده به کار برد. اگر هر دو روش به محدوده‌ی نزدیکی برسند، اطمینان بیشتری به ارزش به‌دست‌آمده خواهید داشت.

پرسش‌های متداول

EV/EBIT بهتر از EV/EBITDA است؟ هیچ‌کدام همیشه بهتر نیست. در شرکت‌های سرمایه‌بر EV/EBIT واقع‌بینانه‌تر است و در شرکت‌های سبک‌دارایی یا مقایسه‌ی جریان نقد، EV/EBITDA رایج‌تر است.

چرا EV به‌جای ارزش سهام در صورت کسر می‌آید؟ چون EBIT قبل از هزینه‌ی بهره است و متعلق به همه‌ی تأمین‌کنندگان سرمایه است. EV هم همه‌ی آنها را در بر می‌گیرد.

ضریب خوب EV/EBIT چقدر است؟ عدد ثابتی وجود ندارد. ضریب را باید با شرکت‌های همان صنعت و دوره‌ی مشابه مقایسه کرد.

آیا می‌توان از آن برای شرکت زیان‌ده استفاده کرد؟ خیر. وقتی EBIT منفی یا نزدیک صفر باشد، این ضریب معنادار نیست و باید از ضرایب مبتنی بر درآمد یا روش‌های دیگر استفاده کرد.

جمع‌بندی

EV/EBIT ارزش بنگاه را به سود عملیاتی ربط می‌دهد و چون استهلاک را هزینه‌ی واقعی می‌شمارد، برای شرکت‌های بالغ و سرمایه‌بر تصویر صادقانه‌تری از EV/EBITDA می‌دهد. قبل از استفاده، EBIT را از اقلام یک‌باره پاک کنید، شیوه‌ی استهلاک را بسنجید و نتیجه را با روش‌های دیگر مقایسه کنید.