برداشت صاحب کسب‌وکار از سود؛ روش سه‌سهمی نقدی
بسیاری از صاحبان کسب‌وکار هر وقت پولی لازم دارند از شرکت برداشت می‌کنند و برای آن برنامه‌ای ندارند. نتیجه این است که یا نقد شرکت خشک می‌شود یا مالیات غافلگیرشان می‌کند. برداشت صاحب کسب‌وکار وقتی قاعده‌مند باشد، هم ثبات شرکت را حفظ می‌کند و هم به صاحب آن آزادی می‌دهد. در این نوشته یک روش سه‌سهمی گام‌به‌گام می‌آید.
چرا برداشت بدون قاعده خطرناک است؟
برداشت‌های بدون برنامه معمولاً تحت‌تأثیر خریدهای شخصی انجام می‌شود، نه یک طرح مالی. این کار هم کسب‌وکار و هم خانواده را در معرض خطر می‌گذارد.
از طرف دیگر قاعده‌ی خیلی سخت‌گیرانه هم جواب نمی‌دهد. شبیه رژیمی است که می‌گوید «هرگز شیرینی نمی‌خورم»: هر روز وسوسه می‌شوید و بالاخره افراطی جبران می‌کنید. صاحبی که می‌گوید «هیچ برداشتی نمی‌کنم» بالاخره برداشت بزرگ و ناگهانی می‌کند و می‌پرسد چرا این‌قدر کار می‌کنم اگر نمی‌توانم خرج کنم. پس باید فضای تنفسی تعیین کنیم: صاحب کسب‌وکار حق دارد از ثمره‌ی کارش بهره ببرد، اما در چارچوب.
پایه‌ی محاسبه: جریان نقد نگهداری
اول باید معلوم شود چه مقدار «مازاد» داریم. گام‌ها:
- محاسبه‌ی جریان نقد عملیاتی (پولی که واقعاً از فعالیت وارد شده، نه سود دفتری)
- کم کردن مخارج سرمایه‌ای نگهداری و رسیدن به جریان نقد نگهداری
- تقسیم آن به سه سهم: مالیات، برداشت کیفیت زندگی، ذخیره
- تصمیم‌گیری درباره‌ی مصرف ذخیره
جریان نقد عملیاتی پایه است، چون برداشت از «سود» می‌تواند نقد را خفه کند. مخارج سرمایه‌ای هم دو دسته است: نگهداری (برای ادامه‌ی عملیات فعلی) و رشد (تأسیسات، تجهیزات، فناوری، بازارها و خطوط کسب‌وکار تازه). با جدا کردن آن‌ها به عددی می‌رسیم که پایه‌ی برداشت، برنامه‌ریزی مالیاتی و سرمایه‌گذاری مجدد است. برای مرور مفهوم، جریان نقد آزاد در برابر سود خالص را بخوانید.
سه سهم مازاد نقد
مالیات
برنامه‌ریزی مالیاتی نباید یک گفتگوی سالانه با حسابدار باشد که در آخر بگوید «تا فردا فلان مبلغ را بدهید». هر ماه یا فصل، درصدی از جریان نقد عملیاتی همان دوره را کنار بگذارید. درصد را با حسابدار مشخص کنید و کمی حاشیه‌ی اطمینان بگذارید. بهتر است این پول در حساب جداگانه باشد که دست‌نخورده بماند تا زمان پرداخت.
برداشت برای کیفیت زندگی
این سهم پاداش مالکیت است. هدف آن این است که مالک سبک زندگی خود را بی‌رویه بالا نبرد و در عین حال از مزایای مالکیت بهره‌مند شود. چون جریان نقد کسب‌وکار نامنظم است، بالا بردن هزینه‌ی زندگی در ماه‌های پررونق، در ماه‌های کم‌رونق فشار می‌آورد. روش: ببینید در گذشته چقدر نقد لازم داشته‌اید، درصدی را انتخاب کنید و به آن پایبند بمانید. بهتر است درصد را کوچک بگیرید، چون می‌توانید از ذخیره هم بردارید. هر چه با این سهم بخواهید می‌توانید بکنید.
ذخیره
باقی‌مانده بخش اصلی پول است و پایه‌ی ثروت و آزادی مالی. آن را در سه مسیر می‌توان استفاده کرد:
- نیازهای مخارج سرمایه‌ای رشد
- رفاه شخصی مطلوب
- سرمایه‌گذاری بیرون از کسب‌وکار
اشتباه رایج این است که ذخیره با پول عملیاتی قاطی شود. آن را جدا نگه دارید یا دقیق ردیابی کنید. هدف شما می‌تواند رشد حداکثری، ایمنی مالی یا ثروت شخصی باشد و هرکدام تصمیم متفاوتی می‌طلبد. برای رشد، فرصت‌های بیشتر را دنبال کنید؛ برای ایمنی، ریسک را پخش کنید؛ برای ثروت شخصی، بازدهی بالاتر با عدم تقارن سود به زیان را بجویید.
مثال عددی
شرکت خدماتی با ۳۰ کارمند را فرض کنید که هر ۳ سال رایانه‌ها را عوض می‌کند، یعنی سالی ۱۰ دستگاه.
- هزینه‌ی هر رایانه ۲ میلیون و ۱۰ دستگاه، ۲۰ میلیون در سال
- سود ۴۰۰ میلیون
- هزینه‌ی غیرنقدی (استهلاک) ۲۰ میلیون
- تغییر سرمایه در گردش را صفر می‌گیریم
جریان نقد عملیاتی تقریباً ۴۲۰ میلیون است. با کسر ۲۰ میلیون مخارج نگهداری، جریان نقد نگهداری ۴۰۰ میلیون می‌شود.
| سهم | محاسبه | مبلغ |
|---|---|---|
| مالیات (۳۰٪ طبق نظر حسابدار) | ۴۰۰ × ۰٫۳ | ۱۲۰ میلیون |
| برداشت کیفیت زندگی (۱۰٪) | ۴۰۰ × ۰٫۱ | ۴۰ میلیون |
| ذخیره | باقی‌مانده | ۲۴۰ میلیون |
حال فرض کنید فرصتی هست: ۱۵ کارمند تازه (۱۵ × ۲ میلیون = ۳۰ میلیون رایانه) و ۵۰ میلیون تجهیزات تولیدی. مجموع ۸۰ میلیون، یعنی حدود یک‌سوم ذخیره. حالا می‌پرسید: آیا این بهترین مصرف این پول است یا سرمایه‌گذاری بیرونی بازده بهتری دارد؟ روش‌های سنجش را در ارزش فعلی خالص ببینید. مثال عمداً ساده است تا ساختار روشن باشد.
پرسش‌های متداول
درصد مالیات را چطور تعیین کنم؟ با حسابدار یا مشاور مالیاتی خود. مهم این است که ماهانه یا فصلی کنار گذاشته شود و حاشیه‌ی اطمینان داشته باشد.
چرا برداشت را بر پایه‌ی جریان نقد بگیرم، نه سود؟ سود شامل فروش‌های وصول‌نشده است و برداشت براساس آن می‌تواند حساب شرکت را خالی کند.
اگر جریان نقد نگهداری یک ماه کم بود چه؟ چون درصدها ثابت‌اند، مبالغ هم کم می‌شوند و بقیه‌ی سیستم دست‌نخورده می‌ماند. برای جبران می‌توانید از ذخیره استفاده کنید.
ذخیره را چطور به کار ببرم؟ بسته به هدف: رشد کسب‌وکار، ایمنی مالی یا ثروت شخصی. فرصت‌های داخلی را با گزینه‌هایی مثل بازار سهام یا املاک مقایسه کنید.
جمع‌بندی
برداشت اصولی یعنی از جریان نقد نگهداری شروع کنید، سه سهم مالیات، کیفیت زندگی و ذخیره را با درصدهای ثابت تعیین کنید و ذخیره را هدفمند خرج کنید. این ساختار هم شرکت را پایدار می‌کند و هم به مالک اجازه می‌دهد بدون عذاب وجدان از ثمره‌ی کارش بهره ببرد.