مدل‌های مالی در صنعت‌ها و ساختارهای درآمدی و هزینه‌ای مختلف ساخته می‌شوند، اما هفت الگو همواره تکرار می‌شود. در این نوشته این هفت درس را مرور می‌کنیم؛ درس‌هایی که اگر رعایت شوند، مدل شما هم دقیق‌تر است و هم کاربردی‌تر.
۱. به سه صورت مالی مسلط شوید
همه در کارشان به مدل سه‌صورته نیاز ندارند، اما یادگرفتن آن اثرگذارترین مهارت شغلی است. از نظر پایه‌ای، حسابداری را از طریق مدل‌سازی یاد می‌گیرید که راحت‌تر از کلاس درس است. از نظر راهبردی هم در گفت‌وگو با مدیران ارشد کمک می‌کند، چون اگر بدانید صورت‌ها چطور به هم وصل‌اند، می‌توانید توضیح دهید یک تغییر چگونه کل کسب‌وکار را تحت تأثیر قرار می‌دهد. مدل سه‌صورته را بخوانید.
۲. مدل ابزار تصمیم‌گیری است
مدل خودِ کسب‌وکار نیست. تصویری انتزاعی از آنچه امیدواریم کسب‌وکار انجام دهد، اگر همه واقعاً کار را انجام بدهند. لازم نیست بی‌نقص باشد و نمی‌تواند آینده را پیش‌بینی کند. فقط باید آن‌قدر خوب باشد که بگوید قدم بعدی چیست.
۳. سرانجام باید سودآور بود
کمک به کسب‌وکارهای نوپا جذاب است، اما شرکت سرانجام باید سود بسازد؛ نقد واقعی. نمی‌شود برای همیشه جذب سرمایه کرد. در نقطه‌ای کسب‌وکار باید جریان نقد آزاد تولید کند. برای فاصله‌ی مدل عملیاتی و مدل جذب سرمایه، مدل جذب سرمایه یا مدل عملیاتی؟ را ببینید.
۴. مدل بیشتر مردم را گیج می‌کند
حتی ماهرترین مدل‌ساز هم می‌پذیرد که کسی که مدل را ساخته بیشتر از همه آن را می‌فهمد. اگر شخصی را میان ردیف‌های فرمول‌های پیچیده بگردانید، او را گم کرده‌اید. وقتی تعداد صفحات مدل از پانزده بیشتر می‌شود، خواننده دچار آشفتگی می‌شود. در ارائه به افراد غیرمالی فقط خروجی‌های اصلی را پررنگ کنید.
۵. بیشتر مردم به چهار عدد اهمیت می‌دهند
درآمد، حاشیه‌ی ناخالص، EBITDA و نقد. داشبورد خوب جذاب است، اما این چهار عدد نود درصد بحث را می‌سازند. شاخص‌های عملکرد معمولاً مکمل‌اند و زمینه‌ی بیشتری درباره‌ی یکی از این چهار می‌دهند.
۶. چهار روز نمی‌توانید مدل را به‌روز کنید
مدل باید طوری ساخته شود که حداکثر در نیم‌روز به‌روز شود. برخی از بهترین مدل‌ها کمتر از بیست دقیقه برای به‌روزرسانی زمان می‌برند. گاهی محدودیت داده وجود دارد و اشکالی ندارد؛ منظور این است که فایل طوری طراحی شود که فرایند به‌روزرسانی تا حد زیادی خودکار باشد.
۷. فرض‌هایتان را بنویسید
مدل فقط به اندازه‌ی فرض‌هایش خوب است و اغلب فرض‌ها فقط حدس‌اند. فرض‌ها را بنویسید و آن‌هایی را که بیشترین اثر را دارند تحت آزمون فشار قرار دهید. جمله‌ی خوبی برای ارائه: «با فرض‌های فعلی مدل، نتیجه [این] است.» این جمله یادآوری می‌کند مدل نمی‌تواند آینده را پیش‌بینی کند. برای ادامه، فرض‌های قابل‌دفاع در مدل مالی و آزمون فشار مدل را بخوانید.
چطور از این فهرست استفاده کنیم؟
برای هر مدل تازه، قبل از شروع این هفت مورد را مثل چک‌لیست مرور کنید: آیا ساختار سه‌صورته برقرار است؟ مدل به تصمیم کمک می‌کند؟ تعداد صفحه‌ها معقول است؟ چهار عدد کلیدی برجسته است؟ فرایند به‌روزرسانی سریع است؟ فرض‌ها مکتوب شده؟
پرسش‌های متداول
مهم‌ترین درس از این هفت مورد کدام است؟
آموختن سه صورت مالی؛ چون مبنای بقیه‌ی درس‌هاست.
چرا تعداد صفحه‌های مدل اهمیت دارد؟
زیرا با زیاد شدن صفحه‌ها، خواننده توان دنبال‌کردن منطق را از دست می‌دهد و اعتماد کم می‌شود.
چند درصد فرض‌ها را باید آزمون فشار کرد؟
فرض‌هایی که بیشترین اثر را بر نتیجه دارند؛ لازم نیست همه را آزمود.
مدل باید پیش‌بینی دقیق بدهد؟
نه؛ باید به تصمیم‌گیری کمک کند، نه اینکه آینده را دقیق بگوید.
جمع‌بندی
درس‌های دیگری هم هست، اما این هفت مورد بیشتر از همه تکرار می‌شوند. اگر سه صورت را بشناسید، مدل را ابزار تصمیم بدانید، خروجی‌ها را ساده نگه دارید، فرایند به‌روزرسانی را سریع کنید و فرض‌ها را بنویسید، مدل‌هایتان قابل‌اعتمادتر خواهد بود.