مدل‌سازی پرداخت نقدی پاداش یعنی نشان دهیم هزینه‌ی پاداش ماه‌به‌ماه در سود و زیان ثبت می‌شود، اما پول فقط یک بار در سال، در ماهی که خودمان تعیین می‌کنیم، از حساب بیرون می‌رود. اگر تاریخچه‌ی حساب پاداش را درست چیده باشید، مرحله‌ی بعد همین است: ردیف پرداخت نقدی را بسازید، آن را به ترازنامه وصل کنید و با یک بررسی کوچک مطمئن شوید مدل درست کار می‌کند.
چرخه‌ی ذخیره در یک نگاه
حساب «پاداش پرداختنی» مثل هر حساب ذخیره، یک چرخه‌ی چهار ردیفی دارد: مانده‌ی ابتدای دوره، به‌علاوه‌ی هزینه‌ی ثبت‌شده در ماه، منهای پرداخت نقدی، می‌شود مانده‌ی پایان دوره. اگر با این ساختار آشنا نیستید، مدل‌سازی ذخیره‌ی پاداش با روش کورک‌اسکرو پایه‌ی کار را توضیح می‌دهد. در این یادداشت فرض می‌کنیم ردیف‌های ابتدایی و هزینه‌ی ماهانه آماده است و فقط ردیف «پرداخت نقدی» خالی مانده.
قانون پرداخت: سال گذشته را یک‌جا بپردازید
منطق ردیف پرداخت را می‌شود در یک جمله گفت: اگر ماه جاری برابر «ماه پرداخت» بود، کل هزینه‌ی پاداش سال قبل را (با علامت منفی) پرداخت کن؛ در غیر این صورت صفر بگذار.
برای اجرای این قانون به دو چیز نیاز دارید:
- یک سلول ورودی برای شماره‌ی ماه پرداخت، مثلاً عدد ۲ برای بهمن یا فوریه، بسته به تقویمی که مدل استفاده می‌کند.
- یک شرط که ماه ستون را با آن ورودی مقایسه کند و جمع هزینه‌ی سال قبل را برگرداند.
دلیل اینکه جمع هزینه‌ی «سال قبل» را می‌گیریم و نه کل مانده‌ی ابتدای دوره، این است که مانده‌ی ابتدای دوره در طول سال ممکن است شامل ذخیره‌ی سال جاری هم شده باشد. اگر آن را بپردازیم، بیش از تعهد واقعی پول خارج می‌شود. با جمع‌زدن هزینه‌ی سال گذشته، دقیقاً همان مبلغی را می‌پردازیم که بدهکار بوده‌ایم. به همین دلیل لازم است قواعد کلی چیدمان ورودی، محاسبه و خروجی را رعایت کنید تا ورودی ماه پرداخت در جای مشخص و قابل‌تغییر بماند.
بعد از نوشتن فرمول، چند ماه مختلف را آزمایش کنید. اگر ماه پرداخت را عوض کردید و پرداخت در ماه جدید ظاهر شد، فرمول درست است و می‌توانید آن را در کل دوره‌ی پیش‌بینی بکشید.
مثال عددی
فرض کنید هر ماه ۱۰۰ هزار واحد هزینه‌ی پاداش ثبت می‌شود و ماه پرداخت، ماه دوم سال بعد است.
| ماه | هزینه‌ی ثبت‌شده | پرداخت نقدی | مانده‌ی پایان |
|---|---|---|---|
| ماه ۱ | ۱۰۰ | ۰ | ۱۰۰ |
| ماه ۲ | ۱۰۰ | ۰ | ۲۰۰ |
| … | … | … | … |
| ماه ۱۲ | ۱۰۰ | ۰ | ۱٬۲۰۰ |
| ماه ۱ سال بعد | ۱۰۰ | ۰ | ۱٬۳۰۰ |
| ماه ۲ سال بعد | ۱۰۰ | ۱٬۲۰۰− | ۲۰۰ |
در ماه دوم سال بعد، ۱٬۲۰۰ واحد پرداخت می‌شود، یعنی دقیقاً مجموع هزینه‌های سال قبل. باقی‌مانده‌ی ۲۰۰ مربوط به دو ماه جدید سال جاری است که هنوز نوبت پرداختشان نرسیده.
آخرین گام: اتصال به ترازنامه
هیچ برگه‌ی پشتیبان بدون اتصال به ترازنامه کامل نیست. مانده‌ی پایان دوره‌ی جدول پاداش را به ردیف مربوط در ترازنامه وصل کنید و کنارش یادداشتی مثل «نگاه کنید به برگه‌ی ذخیره‌ی پاداش» بنویسید. رنگ فونت را هم طبق قرارداد مدل (مثلاً مشکی برای فرمول و آبی برای ورودی) تنظیم کنید. اگر قرارداد رنگ‌ها را نمی‌شناسید، قواعد رنگ‌بندی مدل مالی را ببینید.
بررسی نهایی: صورت جریان نقد کوچک
ساده‌ترین راه برای اعتماد به مدل، ساختن یک صورت جریان نقد کوچک کنار جدول است. ردیف اول، هزینه‌ی پاداش را با علامت منفی نشان می‌دهد؛ همان چیزی که سود و زیان فکر می‌کند پول خارج شده است. ردیف دوم تعدیل ذخیره است که همان هزینه را به حساب پاداش پرداختنی برمی‌گرداند و بخش غیرنقدی را خنثی می‌کند. ردیف سوم جمع این دو، یعنی اثر نقدی واقعی ماه، است.
نتیجه باید این باشد: در همه‌ی ماه‌ها به‌جز ماه پرداخت، اثر نقدی صفر است. در ماه پرداخت، کل پاداش یک‌جا از نقدینگی کم می‌شود. اگر الگوی دیگری ببینید، یعنی جایی در مدل خطا دارید. این بررسی، همان چیزی است که اجازه می‌دهد به مدل اعتماد کنید و مهم‌ترین دلیل استفاده از چیدمان استاندارد ذخیره است. برای دیدن همین رویکرد در حساب دیگر، هزینه‌ی مالیات بر درآمد در مدل مالی را مطالعه کنید؛ مالیات هم همین الگوی «هزینه در حال حاضر، پرداخت در آینده» را دارد.
اشتباه‌های رایج
- پرداخت از مانده‌ی ابتدایی: همان‌طور که گفتیم، ممکن است بیش از تعهد پرداخت شود.
- ثابت‌نوشتن ماه پرداخت داخل فرمول: تغییر سناریو را سخت می‌کند؛ ورودی جدا بسازید.
- فراموش‌کردن اتصال به ترازنامه: ترازنامه تراز نمی‌شود و جریان نقد غلط می‌شود.
- نبود بررسی نهایی: خطای کوچک در ماه پرداخت می‌تواند ماه‌ها پنهان بماند.
پرسش‌های متداول
اگر پاداش در دو قسط پرداخت شود چه می‌شود؟ دو ورودی ماه و دو سهم درصدی بسازید و ردیف پرداخت را جمع دو شرط قرار دهید.
آیا ماه پرداخت باید عدد صحیح باشد؟ بله، شماره‌ی ماه از ۱ تا ۱۲ بهتر است تا مقایسه با ستون تاریخ ساده بماند.
اگر هزینه‌ی پاداش هر ماه فرق کند، روش عوض می‌شود؟ خیر؛ چون جمع هزینه‌ی سال قبل را می‌گیریم، تغییر مبلغ ماهانه خودکار در پرداخت اثر می‌کند.
این روش برای حقوق معوق هم کاربرد دارد؟ بله، هر هزینه‌ای که امروز ثبت و بعداً پرداخت می‌شود همین چرخه را دارد.
جمع‌بندی
مدل ذخیره‌ی پاداش در سه قدم کامل می‌شود: ردیف پرداخت با شرط ماه ورودی، اتصال مانده‌ی پایان به ترازنامه و بررسی با صورت جریان نقد کوچک. وقتی هزینه فقط در یک ماه به نقدینگی ضربه می‌زند و بقیه‌ی ماه‌ها خنثی است، یعنی مدل درست کار می‌کند. این تمرین را می‌توانید برای مالیات، مرخصی انباشته و هر ذخیره‌ی دیگر تکرار کنید.